الشيخ حسين المظاهري
9
سير و سلوك؛ يقظه (بيدارى) (فارسى)
فصل اوّل كتاب ، با عنوان « درآمدى بر منازل سير و سلوك » به بيان ضرورت و نتايج سلوك الى الله مىپردازد و با ذكر نام منازل هفتگانهء سير به سوى خداوند ، خطّ مشى كلّى مجموعهء « سير و سلوك » را تبيين مىنمايد . البته تعداد منازل سير و سلوك در ديدگاه اهل عرفان مختلف است . برخى براى سلوك الى الله ، يك ، دو يا هفت منزل ، برخى سى و يك منزل يا هفتاد منزل و گروهى ديگر صد منزل ذكر كردهاند و حتى برخى قائل به وجود هزار منزل در سير و سلوك مىباشند . ولى همانطور كه در فصل اوّل كتاب مشخص گرديده است ، آيت الله العظمى مظاهرى « مدّظلّهالعالي » در ساختار كلّى سير و سلوك ، قائل به سه سير كلّى مىباشند كه سير اوّل آن با عنوان « سير من الخلق الى الحق » ، داراى هفت منزل با عناوين « يقظه ، توبه ، تقوا ، تخليه ، تحليه ، تجليه و لقاء » است كه بسيارى از منازل عرفانى كه در سخنان عارفان به شكل و تعداد مختلف بيان گرديده است ، در درون اين هفت منزل مىگنجد . بنابر نظر معظّم له ، منزل لقاء ، آخرين منزل سير و سلوك نيست ؛ بلكه حركت نامتناهى سالك از منزل هفتم آغاز مىگردد و در دو سير بعدى تا ابد ادامه مىيابد . بخش ديگرى از فصل اوّل كتاب به بيان نكات اساسى در سير و سلوك اختصاص يافته ، كه از جملهء آن نكات مىتوان به لزوم تقيّد به ظواهر شرع در سير و سلوك و پرهيز از استاد خصوصى براى سالك مبتدى ، اشاره نمود . در ديدگاه سلوكى حضرت آيت الله العظمى مظاهرى « مدّظلّهالعالي » - كه بر گرفته از مكتب عرفانى اصيل و بالندهء امام خمينى ( قدس سره ) و علامه طباطبائى ( رحمه الله ) است - سير و سلوك با پاىبندى به قواعد شريعت مقدّسه و تقيّد به رعايت تكاليف شرعى آغاز مىشود و با همين تقيّد ادامه مىيابد و سالك در هيچ مرتبهاى ، از التزام به احكام شرعى بىنياز نمىشود . در اين ديدگاه ، تقيّد به ظواهر شرع بهعنوان برترين استادِ اخلاق ، قلمداد مىشود و در واقع فقه آل محمد ( عليهم السلام ) زير بناى سلوك الى الله شمرده شده و سالك براى پيمودن درجات قرب الهى ، با اقتدا به عارفان راهيافته و عالمان ربّانى ، در قدم